ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 199




                                               

Panamski urlikavac

Panamski urlikavac je podvrsta majmuna A. palliata iz porodice hvataša, koji je endem države Paname.

                                               

Patuljasti tinamu

Patuljasti tinamu je vrsta tinamuovke duga 13-16 cm i teška oko 150 grama. Jedina je članica roda Taoniscus. Sivkastosmede je boje. Vrat joj je bijele, a noge žućkaste boje. Živi u Južnoj Americi, a najviše je ima u Argentini, Brazilu i Paragvaju ...

                                               

Patuljasti vodenkonj

Patuljasti vodenkonj je predstavnik porodice Hippopotamidae. Živi u šumama i močvarama zapadne Afrike. To je noćna životinja biljojed. Visine je do 75 cm do ramena i težine oko 180 kilograma. Žive usamljeniji život nego nilski konji. Boja kože im ...

                                               

Peruanski majmun pauk

Peruanski majmun pauk je vrsta primata iz porodice hvataša. Živi u zapadnom Brazilu, istočnom Peruu i sjevernoj Boliviji. Staništa su mu nizinske kišne šume.

                                               

Pjegavoglava patka

Dužina joj je od 66 do 81 cm, a raspon krila joj je od 116 do 153 cm. Mužjaci teže od oko 2.94 do 3.9 kg, dok ženke teže od 1.95 do 3.05 kg. Najistaknutija značajka na tijelu odrasle ptice je tamno tijelo u kontrastu sa bjelkastom glavom i vratom ...

                                               

Plavetni kit

Plavetni kit ili plavi kit spada u porodicu brazdastih kitova koji su dio podreda kitova usana. On je sisavac potpuno prilagoden stalnom životu u vodi, i najveća životinja koja je uopće postojala na Zemlji.

                                               

Riječna kornjača

Riječna kornjača, poznata i kao Kaspijska ili Balkanska kornjača, jedna je od najrjedih i najugroženijih vrsta gmazova u Hrvatskoj.

                                               

Riječni rak

Riječni rak je jedna od četiri autohtone vrste slatkovodnih deseteronožnih rakova iz porodice Astacidae koja nastanjuje hrvatske rijeke i jezera. U Hrvatskoj ga još nazivaju plemeniti rak.

                                               

Rogati guan

Rogati guan je monotipična vrsta ptice iz roda Oreophasis, porodice Cracidae. Rasprostranjena je u planinskim šumama jugoistočnog Meksika i Gvatemale u Srednjoj Americi. Živi na nadmorskoj visini do 3.350 metara.

                                               

Rudolfijev kit

Rudolfijev kit ili Sej-kit je kit usan i treći najveći brazdeni kit nakon plavog kita i kita perajara. Nastanjuje većinu oceana i obližnjih mora, te odabire najradije duboke vode daleko od obale. Zaobilazi polarne i tropske vode i djelomično zatv ...

                                               

Sivi vunasti majmun

Dug je 46-65 centimetara. Ženka je teška 7.7, a mužjak 9.5 kilograma. Sive je boje, te ima debelo i gusto krzno, po čemu je i dobio ime. Lice, ruke i stopala su crne boje. Ima prehenzilni rep, koji mu pomaže da se lakše kreće po stablima, gdje i ...

                                               

Stepski sokol

Stepski sokol ili Banatski sokol je ugrožena vrsta sokola koji naseljava samo jugoistočnu i dijelom srednju Europu, dok se glavnina svetskog areala nalazi u središnoj Aziji.

                                               

Sunčani papagaj

Sunčani papagaj je papagaj iz porodice Psittacidae. Ovaj papagaj ima mogućnost oponašanja govora. Ima jak, masivan kljun, goli bez perja prsten oko očiju i jako, zdepasto tijelo. Ima široke grudi, glava mu je prilagodena trupu, a čelo jako izraže ...

                                               

Sundski gavijal

Sundski gavijal ili često i lažni gavijal je vrsta iz porodice pravih krokodila, iako se u novije vrijeme ovaj njegov status osporava, i moguće je da će ga znanstvena zajednica iz ove premjestiti u porodicu gavijala. Oblik njihove duge i uske gub ...

                                               

Šumski slon

Šumski slon je sa 2.40 m visine u ramenima znatno manji od svog rodaka iz savane. Kao što mu ime govori, živi u džungli i ima značajnu ulogu u širenju sjemenja i održavanju raznolikosti biljnog svijeta u svom okruženju. Pravo stanište su mu trops ...

                                               

Tamnoglavi guan

Tamnoglavi guan je vrsta ptice iz roda Penelope, porodice Cracidae. Živi u planinskim šumama u podnožju zapadnih Anda zapadne Kolumbije i sjevero-zapadnog Ekvadora. Osjetljiva je na lov i uništavanje staništa. Duga je izmedu 58 i 66 centimetara. ...

                                               

Tonganska kokošina

Tonganska kokošina je vrsta ptice iz roda Megapodius, porodice kokošina, endem je Tonge. Jedina je preostala vrsta kokošine u Tongi od četiri ili pet vrsta koje su tu bile prisutne prije dolaska čovjeka kao dokaz služe fosilni nalazi, te je jedin ...

                                               

Volina mrkulja

Volina mrkulja, najčešće samo volina, riba je iz porodice Rajidae. Ovo je jedna od dvije vrste volina u Jadranskom moru, a ujedno je i najveća od svih raža, naraste do 285 cm i do skoro 100 kg. Najčešća joj je veličina oko 100 cm. Tijelo joj je r ...

                                               

Vrtni puh

Vrtni puhovi su obično dugi od 10 do 15 cm, a teški su od 60 do 140 g. Krzno im je sivo ili smede osim bijelog trbuha. Vrtni puh se može prepoznati po crnim mrljama oko oka, relativno velikim ušima, kratkoj dlaci i bijelom kraju repa.

                                               

Vulkanski zec

Vulkanski zec, monotipski rod zečeva, jedan od najrjedih predstavnika reda Lagomorpha. Živi kao endem jedino u Meksiku na 16 izoliranih mjesta na padinama vulkana El Pelado, Monte Tláloc, Popocatépetl i Iztaccíhuatl, i to na visinama od 2800 do 4 ...

                                               

Zinova burnica

Zinova burnica je mala morska ptica iz porodice zovoja. Prije je smatrana podvrstom nježno obojene burnice, ali se ispostavilo da te vrste nisu uopće slične. Zinova burnica blisko je povezana s Feinom burnicom, pticom koja je takoder odvojena od ...

                                               

Žako

U prirodi se nalazi od zapadne do srednje Afrike. Većinom naseljava kišne šume i njihova rubna područja, te plantaže i obradene površine. Unatoč ilegalnom lovu zbog trgovine ljubimcima, još uvijek je čest u svom arealu.

                                               

Genetička teorija prirodne selekcije

Genetička teorija prirodne selekcije, knjiga R. A. Fishera prvi put izdana 1930. u Clarendonovoj nakladi. Jedna je od najvažnijih knjiga moderne evolucijske sinteze, često citirana u biološkim knjigama.

                                               

Molekularna evolucija

Molekularna evolucija, promjena u sekvencijskoj kompoziciji staničnih molekula poput DNA, RNA i proteina tijekom dugih razdoblja. Molekularna evolucija nastoji objasniti biološku promjenu na molekularnoj i staničnoj razini rabeći principe evoluci ...

                                               

Podrijetlo vrsta

Podrijetlo vrsta je čuvena knjiga autora Charlesa Darwina koja je označila novu epohu u razumijevanju evolucije organskog svijeta. U njoj se iznose činjenice koje su plod Darwinovih opažanja na dugim putovanjima i razmišljanja te spoznaje da žive ...

                                               

Prirodni odabir

Prirodni odabir je neslučajni proces kojim odredene biološke značajke odnosno genotipovi nestaju iz populacije tijekom vremena kao posljedica slabije prilagodenosti uvjetima života nositelja te ili tih značajki. Kao otkriće, načelo odabira glavni ...

                                               

Kromosom 1 (čovjek)

Kromosom 1 je najveći autosomni kromosom u čovjekovom kariotipu koji je zajedno s kromosomima 2 i 3 svrstan u grupu A. Prema položaju centromera pripada metacentričnim kromosomima. Na duljem kraku, odmah ispod centromera kromosoma 1 nalazi se sek ...

                                               

Kromosom 5 (čovjek)

Kromosom 5 je autosomni kromosom, peti po veličini u kariotipu čovjeka. Prema položaju centromera svrstava se u submetacentrične kromosome. Sastoji se od 194 milijuna parova nukleotida, što čini gotovo 6% ukupne DNK u stanici. Dokazano je da krom ...

                                               

Kromosom 6 (čovjek)

Kromosom 6 je autosomni kromosom, šesti po veličini u kariotipu čovjeka i pripada C skupini. Prema položaju centromere svrstava se u submetacentrične kromosome. Sadrži 183 milijuna nukleotida, što predstavlja izmedu 5.5 i 6% ukupne količine DNK u ...

                                               

Kromosom 22 (čovjek)

Kromosom 22 u kariotipu čovjeka je autosomni kromosom, dvadeset prvi i predzadnji po dimenzijama i broju nukleotida. Prema položaju centromere pripada akrocentričnim kromosomima i svrstan je u G skupinu kromosoma. Sastoji se od 49 milijuna nukleo ...

                                               

Kromosom Y (čovjek)

Kromosom Y jedan je od dva spolna kromosoma u kariotipu čovjeka, koji odreduje muški spol. Prema položaju centromere pripada akrocentričnim kromosomima i svrstan je u G skupinu kromosoma. Sastoji se od 58 milijuna nukleotida što predstavlja oko 2 ...

                                               

Analogne nukleinske kiseline

Analogne nukleinske kiseline su nakupine koje su strukturno slične prirodnim molekulama RNK i DNK. Ksenonukleinske kiseline se koriste u medicini i molekularno biološkim istraživanjima. Nukleinske kiseline su lanci nukleotida, koji se sastoje od ...

                                               

Aptamer

Aptameri su oligonukleinske kiseline ili peptidne molekule. Vežu se na specifičnu ciljanu molekulu. Znatno su robustnije od antitijela koja su ograničene mogućnosti regeneracije, za protemičke analize potrebni su biosezori koji se mogu brzo regen ...

                                               

Deoksiribonukleinska kiselina

Deoksiribonukleinska kiselina je nukleinska kiselina u obliku dvostruke spiralne zavojnice. DNA sadrži genetske upute za specifični biološki razvoj staničnih oblika života i većine virusa, dugačak je polimer nukleotida i kodira redoslijed aminoki ...

                                               

Glikolna nukleinska kiselina

Glikolna nukleinska kiselina je polimer sličan DNK ili RNK molekulama. Ona se razlikuje po sastavu osnove polimera. Glikolne nukleinske kiseline se ne javljaju u prirodi, već se sintetiziraju kemijskim putem. GNK je vjerojatno najjednostavnija nu ...

                                               

Nukleotidi

Nukleotidi su monomerske jedinice nukleinskih kiselina i posrednici u reakcijama prijenosa energije u stanicama. Kao i sve molekule s 2-3 fosfatne skupine vezane za 5 ugljik, spadaju medu nukleozidne monofosfate jer izdvajanjem fosfatne skupine t ...

                                               

Sinteza de novo

Sinteza de novo jedan je od načina na koji nastaju nukleotidi. Drugi način nastajanja nukletodia jest spasonosna biosinteza, a oba su puta važna u metabolizmu stanice. Metaboličkim putem de novo nukleotidi u stanici nastaju iz aminokiselina, ribo ...

                                               

Transpozon

Transpozoni čine slijedove nukleotida koji mogu mijenjati mjesta u genomu te ih zovemo takoder pokretnim genetičkim elementima. Kod eukariota obično su raspršeni duž kromosoma te spadaju u raspršenu ponavljajuću DNK. Ude li transpozon unutar gena ...

                                               

Treozna nukleinska kiselina

Treozna nukleinska kiselina je umjetni genski polimer koji je izumio Albert Eschenmoser. Osnovu strukture TNK čine ponavljajući treozni šećeri povezani fosfodiesterskim vezama. Kao i DNK i RNK, TNK može pohraniti gensku informaciju. TNK se ne poj ...

                                               

Bakterijske kolonije

Bakterijske kolonije su nakupine bakterija vidljive na krutim hranidbenim podlogama. Nastaju diobom jedne jedine bakterijske stanice i sadrže milijune jedinki. Pri identifikaciji se koriste tipična i stalna uzgojna svojstva pojedine bakterijske v ...

                                               

Arheje

Arheje ranije nazivane i Archaebakterijama ili prabakterijama tvore, pored bakterija i eukariota jednu od tri domene u koje se dijele sva živa bića kod kojih postoji stanica. Mikroskopski su jednostanični organizmi.

                                               

Ekstremofili

Ekstremofili su organizmi koji uspijevaju u fizički ili geokemijski ekstremnim uvjetima koji su štetni za većinu životnih osnova na Zemlji. Organizmi koji žive u umjerenijem okruženju se nazivaju mezofilima ili neutrofilima. Ime ove kategorije je ...

                                               

Mikroorganizmi

Mikroorganizmi ili mikrobi je skupni naziv za bakterije, arheje, gljive i protiste, vidljive pod mikroskopom. Znanost koja ih proučava zove se mikrobiologija. Prema medudjelovanju sa organizmom-domaćinom, tj. sa čovjekom, životinjom ili biljkom, ...

                                               

Krapina

Grad Krapina sastoji se od 23 naselja, to su: Pretkovec Mihaljekov Jarek Straža Krapinska Trški Vrh Velika Ves Vidovec Petrovski Lazi Krapinski Donja Šemnica Šušelj Brijeg Lepajci Pristava Krapinska Podgora Krapinska Gornja Pačetina Tkalci Zagora ...

                                               

G0 (podfaza)

G0 ili radna jezgra ili jezgra u mirovanju naziv je faze u životu stanice kad se stanica ne dijeli. Zbog toga što se ne dijeli dolazi naziv "u mirovanju". Budući da je jezgra metabolički aktivna, slijedi naziv "radna". Morfološki nije kao kod dio ...

                                               

Diobeno vreteno

Diobeno vreteno je stanična tvorevina. U naravi je bipolarna fibrilarna struktura. Čini ju organizirani niz proteinskih mikrocjevčica koje se tijekom stanične diobe priljube uz centromere kromosoma. Na taj način omogućuje da se odvoje kromosomi i ...

                                               

Intermedijarni filament

Intermedijarni filamenti su sastavni dio staničnog kostura u stanica većine životinjskih vrsta. Sastav im tvori obitelj srodnih bjelančevina zajedničkih strukturnih osobina. Intermedijarni filamenti su prosječna promjera od 10 nanometara, što je ...

                                               

Mikrofilament

Mikrofilamenti su tanke bjelančevinske niti. Zbog toga što su premalene da bi se mogle zamijetiti svjetlosnim mikroskopom, otkrivene su elektronskom mikroskopijom. Uglavnom su gradene od aktina. Gradeni su od dva medusobno isprepletena lanca akti ...

                                               

Mikrotubuli

Mikrocjevčica je dio staničnog kostura. Nalazi se u citoplazmi. Gradena je uglavnom od tubulina., heterodimernog proteina u kojemu su dva polipeptidna lanca od alfa i beta tubulina, pri čemu se u polimerizaciji javlja brzorastući "plus" kraj na k ...

                                               

Mišićno vlakance

Mišićno vlakance odnosno miofibrila je štapićasta gradevna jedinica mišićnoga vlakna. Grade ju niti od miozina i aktina, bjelančevinasta molekula. Mišićno vlakance je organela cilindričnog profila. Tvore ju tanke i debele mišićne niti. Niti su po ...