ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 160




                                               

Fiziologija disanja čovjeka

Fiziologija disanja čovjeka je područje medicinske fiziologije koja proučava procese disanja neposredno povezane s potrošnjom kisika i oslobadanjem ugljičnog dioksida, koji imaju za cilj stvaranje i oslobadanje energije potrebne u čovjekovim živo ...

                                               

Hrkanje

Hrkanje je specifična zvučna manifestacija tijekom spavanja, koja se javlja pri kretanju zraka tijekom disanja, koje pokreće i dovodi do vibracije mekog nepca i ostalih tkiva u ustima, nosu i grlu. Izaziva je turbulencije unutar dišnih puteva tij ...

                                               

Kretnje očiju

Oči su organi vida koji imaju mrežnicu, specijaliziranu vrstu moždanog tkiva koja se sastoji od fotoreceptora i interneurona. Te specijalizirane stanice pretvaraju svjetlost u elektrokemijski signal koji putuje uzduž optičkog živca u mozak. Prima ...

                                               

Pražnjenje crijeva

Pražnjenje crijeva predstavlja završetak probave pri kojem tijelo prazni crijeva od otpadnih proizvoda varenja kroz anus. Pojam defekacija dolazi od riječi feces što znači izmet i de što znači otkloniti. U normalnim uvjetima defekacija se odvija ...

                                               

Prilagodba na izvanmaternični život

Na kraju trudnoće, plod mora napustiti majčin reproduktivni sustav. Na izlasku iz maternice novorodenče mora započeti prilagodbu na izvanmaternični život.

                                               

Štucanje

Štucanje je kontrakcija ošita koja se ponavlja nekoliko puta u minuti. Kod ljudi, brz upliv zraka u pluća uzrokuje zatvaranje epiglotisa stvarajući karakterističan "hik" zvuk. U medicini je poznato kao sinkrono lepršanje ošita ili engleski synchr ...

                                               

Imunost (medicina)

Imunost ili otpornost je medicinski pojam kojim se označava sposobnost organizma odupiranju i obrani od infekcija, bolesti ili neke druge biološke ili kemijske opasnosti. Imunost funkcionira poput mehanizma čija je uloga uspostavljanje barijera p ...

                                               

Monociti

Monociti su vrsta bijelih krvnih zrnaca, koja pripadaju monocito-makrofagnom sustavu. Monociti su krupne, mononukleusne stanice najveće stanice krvi, posjeduju fagocitne sposobnosti. Iz njih nastaju makrofagi, stanice s najvećom sposobnošću fagoc ...

                                               

MRC-5

MRC-5 je ljudska stanična linija iz Londonskog medicinskog istraživačkog vijeća koja je razvijena od abortiranog fetusa u svrhu istraživanja i proizvodnje cjepiva protiv rubeole, vodenih kozica i dječje paralize. Ona se koristi za proizvodnju cje ...

                                               

Uporaba fetalnog tkiva u cjepivima

Uporaba fetalnog tkiva u cjepivima je praksa istraživanja, razvoja i proizvodnje cjepiva primjenom kultiviranih ljudskih fetalnih stanica. Cjepiva iz zakonski obaveznog programa cijepljenja u Republici Hrvatskoj proizvedena su koristeći ljudske s ...

                                               

WI-38

WI-38 je ljudska stanična linija iz plućnih stanica s pobačenog, otprilike 3 mjeseca starog ženskog fetusa. Koristi se u proizvodnji cjepiva, koja sadrže tragove ljudske DNK abortiranih fetusa. Cjepivo protiv rubeole koje je dio obaveznog program ...

                                               

Anabolizam

Anabolizam ili biosinteza je niz metaboličkih puteva koji formiraju velike, složene kemijske spojeve počevši od manjih jedinica. Anaboličke reakcije zahtijevaju energiju, koju uglavnom dobivaju iz Adenozin trifosfata, prethodno proizvedenog u kat ...

                                               

Beta-oksidacija

Beta-oksidacija je kružni metabolički proces kojim se masne kiseline, prethodno modificirane u oblik acil-koenzima A, postepeno razgraduju do konačnog produkta Acetil-CoA. Acetil-CoA ulazi potom u Krebsov ciklus kao početna molekula. Beta-oksidac ...

                                               

Ciklus ureje

Ciklus ureje je metabolički ciklus kojim sisavci i još neki organizmi smanjuju koncentraciju amonijaka u krvi i vanstaničnom prostoru. Amonijak se nakuplja u organizmu kao posljedica katabolizma aminokiselina. Pošto amonijak postaje toksičan u vi ...

                                               

Dekarboksilacija piruvata

Dekarboksilacija piruvata biokemijska je reakcija pri kojoj se piruvat pretvara u acetil koenzim A. Smatra se ključnom biokemijskom reakcijom koja povezuje metabolički put glikolize s Krebsovim ciklusom. Reakciju katalizira enzimatski sustav piru ...

                                               

Detoksikacija

Detoksikacija predstavlja metaboličke procese kojima se otrovne tvari u organizmu pretvaraju u neotrovne ili manje otrovne, koje su topljivije pa se lakše izlučuju iz tijela putem žuči ili mokraće. Ovisno o vrsti molekule koju treba detoksicirati ...

                                               

Glikoliza

Glikoliza je glavni metabolički put razgradnje glukoze koji se dogada u citosolu svih sisavaca, a pretvara glukozu C 6 H 12 O 6 u piruvat CH 3 COCOO − + H +. Slobodna se energija oslobodena u tom procesu koristi za sintezu energijom bogatih spoje ...

                                               

Glukoneogeneza

Glukoneogeneza je metabolički proces proizvodnje glukoze iz supstrata koji po sastavu nisu ugljikohidrati. Najčešći supstrati koji ulaze u proces pretvorbe u glukozu su mliječna kiselina, glicerol i glukogene aminokiseline. Ovaj metabolički put p ...

                                               

Katabolizam

Katabolizam podrazumijeva skup biokemijskih reakcija u kojima se složeni kemijski spojevi razgraduju u jednostavnije, oslobadajući tako u većini slučajeva kemijsku energiju i u odredenoj mjeri i toplinsku energiju. Kemijska se energija pohranjuje ...

                                               

Ketogeneza

Ketogeneza je metabolički proces kojim nastaju ketonska tijela kao alternativni produkti razgradnje masnih kiselina za dobivanje energije. Ketonska tijela su: acetoacetat, produkt njegove spontane dekarboksilacije aceton te produkt njegove redukc ...

                                               

Kreatin-fosfat

Kreatin-fosfat ili fosfokreatin je organski spoj koji u stanicama ljudskog tijela služi kao važan izvor energije. Kreatin-fosfat se sastoji od molekule kreatina povezane sa fosfatnom skupinom. Kreatin-fosfat sadrži rezervu energije koja se u stan ...

                                               

Kreatinin

Kreatinin je organski spoj, koji u ljudskom tijelu nastaje razgradnjom kreatin-fosfata u mišićima, te se iz tijela izlučuje bubrezima. Kreatinin nastaje spontano iz kreatin-fosfata. Kemijska formula kreatinina je C 4 H 7 N 3 O. Količina nastalog ...

                                               

Metabolička mreža

Metabolička mreža je sveukupni set metaboličkih i fizičkih procesa koji odreduju fiziološka i biokemijska svojstva stanice. Te se mreže sastoje od kemijskih reakcija metabolizma, kao i od regulacijskih interakcija koje rukovode tim reakcijama. Se ...

                                               

Metabolički put

U biokemiji, metabolički putevi su nizovi kemijskih reakcija prisutnih unutar stanice. U svakom metaboličkom putu, glavni se spoj modificira putem niza kemijskih reakcija. Enzimi kataliziraju te reakcije, i često su neophodni minerali dobiveni pu ...

                                               

Oksidacijska fosforilacija

Oksidacijska fosforilacija je metabolički put koji koristi energiju oslobodenu oksidacijom hranjivih tvari za sintezu adenozin trifosfata. Gotovo svi aerobni organizmi koriste oksidacijsku fosforilaciju za proizvodnju energije, zato što je to naj ...

                                               

Put pentoza-fosfata

Put ili ciklus pentoza-fosfata je metbolički put kojim stanice proizvode šećere s pet atoma ugljika i reducirani nikotinamid adenin dinukleotid fosfat. Ovaj je metabolički put paralelan glikolizi i djelomično s njom povezan. Kod većine organizama ...

                                               

Edem

Edem jest nenormalno nakupljanje tekućine u unutarstaničnim i medustaničnim prostorima i tjelesnim šupljinama, zbog čega edematozna tkiva i organi postaju vlažni i nabreknu. Tekućina se može nakupljati i u stanicama, što rezultira bubrenjem stanice.

                                               

Hemoliza

Hemoliza je pojam koji označava raspadanje crvenih krvnih stanica što uzrokuje izlaženja staničnih sastojaka u izvanstaničnu tekućinu unutar krvnih žila ili u tkiva. Hemoliza eritrocita u čovjeku može nastati zbog mnogih nasljednih ili stečenih u ...

                                               

Hipoksična plućna vazokonstrikcija

Hipoksična plućna vazokonstrikcija fiziološka je promjena i jedinstven prilagodljivi mehanizam karakterističan za plućnu cirkulaciju, u kojoj se plućne arterije sužavaju u nazočnosti hipoksije bez hiperkapnije, preusmjeravajući krv u alveole s vi ...

                                               

Hipoksija

Hipoksija je stanje smanjene količine kisika u stanicama i tkivu, što ima za posljedicu poremećaj u funkcioniranju organa, sustava i stanica.

                                               

Insuficijencija

Insuficijencija može značiti sljedeće: u medicini izražava funkcionalnu slabost nekog organa nedovoljnost, nedostatnost, oskudnost, nesposobnost, nedovoljnost nečeg za pokriće obaveza; stanje onoga što je nedovoljno, nedostatno, nepotpuno, oskudn ...

                                               

Ožiljak

Ožiljak je zajednički naziv za tkivo koje se stvara poslije prekida integriteta nekog pokrovnog tkiva ili poslije ozljede nekog organa. Ožiljak u pravilu sadrži više ili manje obilno vezivno tkivo.

                                               

Sindrom postularne ortostatske tahikardije

Sindrom postularne ortostatske tahikardije je oblik ortostatske intoleracije definiran kao kontinuiran porast srčane frekvencije za ≥ 30 otkucaja u minuti ili kao porast frekvencije na vrijednost od ≥ 120 otkucaja u minuti unutar 10 minuta od poč ...

                                               

Stenoza

Stenoza, abnormalno suženje stijenke krvne žile ili drugoga cjevastog organa ili strukture. Ponekad se naziva strikturom. Termin koarktacija je takoder sinoniman, no obično se koristi samo u kontekstu koarktacije aorte.

                                               

Krv

Krv crvena je, neprozirna i gusta tekućina, posebna mirisa i slana okusa. Ona protječe kroz srčano-krvožilni sustav organizma te kroz tijelo prenosi hranjive tvari i kisik. Ukupna količina krvi u tijelu odrasla čovjeka je 5 – 6 litara, što je oko ...

                                               

Krvna plazma

Krvna plazma je žućkasta tekućina koja se dobiva nakon centrifugiranja krvnih tjelešaca. Čini je voda, u kojoj su otopljene soli i bjelančevine. Krvna plazma je vanstanična tekućina koja se dobiva kada se iz nezgrušane krvi izdvoje krvne stanice. ...

                                               

Limfa

Limfa je jedna od tekućina organizmu koja se u početku proizvodi kao vanstanična tekućina a zatim ulazi u limfne žile putem filtracije. Nakon ulaska u limfnu žilu, limfa putuje do limfni čvorova, te na poslijetku izlazi u lijevu ili desnu podklju ...

                                               

Očna vodica

Očna vodica je vodenasta tvar koja ispunjava prostor izmedu leće i rožnice. Ne smije se zamijeniti sa staklenim tijelom koje ispunjava veću šupljinu oka.

                                               

Plodna voda

Plodna voda se tijekom trudnoće, neprestano stvara i nestaje u dinamičkoj ravnoteži tj. volumen je stalan. Svi putevi nastanka i nestanka plodne vode nisu još poznati. Poznato je da plodna voda nastaje iz fetusa, pupkovine i amnionskog epitela, t ...

                                               

Slina

Slina je tekućina koja nastaje u žlijezdama slinovnicama. Dnevno nastaje u fiziološkim uvjetima izmedu 500 i 1500 mL ove bistre seromukozne tekućine. Sastav sline čini 98% voda, a ostatak mukoza, elektroliti, razne antibakterijske tvari i enzimi. ...

                                               

Betakoronavirus

Betakoronavirusi jedan su od četiri roda koronavirusa u poddružini Orthocoronavirinae u obitelji Coronaviridae, reda Nidovirales. Oni su zamotani, jednolančani RNK virusi zoonotskog, pozitivnog smisla. Koronavirusni rodovi sastoje se od različiti ...

                                               

COVID-19

Koronavirusna bolest 2019, skraćeno: COVID-19, virusna je bolest uzrokovana novim koronavirusom SARS-CoV-2. Bolest je i službeno potvrdena tijekom prosinca 2019. u gradu Wuhanu, pokrajine Hubei, Kina, dok je prvi slučaj oboljenja zabilježen 17. s ...

                                               

Pandemija koronavirusa u Bosni i Hercegovini 2020.

Pandemija koronavirusa 2019./20. proširila se na Bosnu i Hercegovinu 5. ožujka 2020. godine. Prvi slučaj je zabilježen u Banja Luci koji je bio povezan sa slučajevima pandemije u Italiji. Prema podacima od 18. srpnja 2020. godine, u BIH trenutno ...

                                               

Zatvaranje

Zatvaranje, privremena je mjera koju odreduje državna vlast s ograničenjima u javnom životu radi zaustavljanja širenja epidemije ili pandemije. Obuhvaća naredbe koje vlada ili odredena institucija izdaje stanovništvu da "ostanu kod kuće" ili da o ...

                                               

Neuroprijenosnik

Neuroprijenosnici su kemijske tvari u ulozi komunikacijskih sredstava medu neuronima. Te tvari prenose živčani impuls od stanice do stanice. Mogu biti inhibicijski depolarizacijski i facilitacijski hiperpolarizacijski. Obično ih se u sinaptičku p ...

                                               

Acetilkolin

Acetilkolin je neurotransmiter neuromišićne sinapse i preganglijskih simpatičkih te preganglijskih i postganglijskih parasimpatičkih aksona. To je jedini klasični neurotransmiter što nije aminokiselina ili izravno sintetiziran iz aminokiseline.

                                               

Adenozin

Adenozin je kemijski spoj, nukleozid, koji se sastoji od molekule adenina i šećera riboze povezanih β-N9-glikozidnom vezom. Adenozin je važna molekula u mnogim biokemijskim procesima u ljudskom tijelu. Dio je važnih energetskih molekula adenozin ...

                                               

Adenozin trifosfat

Adenozin trifosfat ili ATP je glavno unutarstanično skladište energije. Stanica može normalno funkcionirati i obavljati redovne životne funkcije samo kad na raspolaganju ima dovoljnu količinu ATP-a tj. energije. Najveća količina ATP-a kod životin ...

                                               

Alanin

Alanin, 2-aminopropionska kiselina, neesencijalna aminokiselina. Postoje dva enantiomera alanina: α-alanin Kemijska formula: CH 3 CHNH 2COOHjedna od najčeščih aminokiselina koja se koristi u sintezi proteina, proteogena je i glukogena nebitna ami ...

                                               

Asparaginska kiselina

Asparaginska kiselina je alfa-aminokiselina kemijske formule HOOCCHCH 2 COOH. Karboksilni anion asparaginske kisline se naziva aspartat. Asparaginska kiselina je jedna od 20 aminokiselina koje nalazim u kemijskom sastavu proteina. Asparaginski ki ...